Nekpijn: oorzaken, wat je zelf kan doen en wanneer kine helpt

Nekpijn is een van de meest voorkomende klachten in mijn praktijk, zeker bij mensen die veel bureauwerk doen. Het goede nieuws: bij de overgrote meerderheid is er geen ernstige oorzaak en valt er met gerichte oefeningen en de juiste begeleiding veel te winnen. In dit artikel lees je wat het onderzoek zegt over oorzaken en behandeling, en welke signalen je wél eerst met een arts bespreekt.

Waar komt nekpijn vandaan?

Bij de meeste mensen is nekpijn “aspecifiek”: er is geen aanwijsbare beschadiging of ziekte, maar een samenspel van factoren. Onderzoek bij kantoorwerkers laat zien dat nekpijn vooral samenhangt met aanhoudende spierspanning, werkstress, weinig afwisseling in taken en te weinig beweging.

Opvallend, want het botst met wat vaak beweerd wordt: een “slechte houding” op zich is in degelijk vooruitblikkend onderzoek geen bewezen oorzaak van nekpijn. De boodschap is dus niet “zit rechtop”, maar wel: beweeg regelmatig, wissel af en hou je spieren belastbaar. Je volgende houding is de beste houding.

Wanneer eerst naar de arts?

Nekpijn is zelden ernstig, maar bij deze signalen hoort eerst een medische controle:

• Nekpijn na een val of ongeval
• Uitstralende krachtsvermindering, onhandige handen, gangproblemen of problemen met plassen of stoelgang
• Koorts of algemeen ziek zijn, zeker bij een verzwakt immuunsysteem
• Een kankervoorgeschiedenis, onverklaard gewichtsverlies of uitgesproken nachtelijke pijn
• Plotse, nooit eerder ervaren nek- of hoofdpijn samen met duizeligheid, dubbelzien of spraakproblemen

Twijfel je, dan bekijk ik dat bij de intake mee: screenen op deze signalen hoort bij het vak, zeker vóór er manuele technieken op de nek worden toegepast.

Wat kan je zelf doen?

• Blijf bewegen en vermijd langdurig stilzitten; sta regelmatig even op en varieer je werkhouding.
• Bouw gerichte oefeningen in. Voor chronische nekpijn is er bewijs van matige zekerheid (Cochrane-review van Gross e.a.) dat kracht- en uithoudingstraining van de nek-, schouder- en schouderbladspieren de pijn vermindert en de functie verbetert. Het gaat om specifieke, goed opgebouwde training, niet om “eens wat rekken”.
• Pak stress en slaap mee aan waar mogelijk; beide beïnvloeden spierspanning en pijnbeleving.

Wat doet manuele therapie bij nekpijn?

Als manueel therapeut (postgraduaat UGent) gebruik ik mobilisaties en zachte technieken om beweeglijkheid te verbeteren en pijn te verminderen. Wat zegt het onderzoek?

• Mobilisaties en manipulaties kunnen nekpijn verlichten; beide technieken geven vergelijkbare resultaten.
• De combinatie van manuele therapie met oefentherapie geeft betere resultaten dan manuele therapie alleen, vooral op korte termijn. Daarom krijg je bij mij altijd een oefenprogramma mee: de handen op de behandeltafel zijn het startpunt, de oefeningen maken het resultaat duurzaam.
• Wat manuele therapie níet doet: wervels “terug op hun plaats zetten”. Zo werkt een nek niet; het effect zit in beweeglijkheid, spierspanning en pijndemping.

Hoofdpijn die uit de nek komt

Cervicogene hoofdpijn, hoofdpijn die vanuit de nek ontstaat, is een erkende diagnose (in de internationale hoofdpijnclassificatie ICHD-3). Ze komt voor bij een klein deel van de hoofdpijnpatiënten. Een bekende gerandomiseerde studie (Jull e.a., 2002) toonde dat zowel manuele therapie als specifieke oefentherapie deze hoofdpijn duidelijk verminderden, met behoud van het effect na twaalf maanden. Herken je hoofdpijn die samen met nekstijfheid opzet en vanuit de nek naar voren trekt, dan is een beoordeling zeker zinvol.

Meer weten over de aanpak? Lees verder op de pagina manuele therapie, of bekijk ook het artikel over lage rugpijn. De praktijk in Bunsbeek is er ook voor patiënten uit Glabbeek en omliggende gemeenten.

Bronnen

• Gross e.a., Cochrane 2015: oefeningen bij mechanische nekklachten
• Gross e.a., Cochrane 2015: manipulatie en mobilisatie bij nekpijn
• Miller e.a., Manual Therapy 2010: manuele therapie en oefentherapie bij nekpijn
• Jull e.a., Spine 2002: gerandomiseerde studie bij cervicogene hoofdpijn
• International Classification of Headache Disorders, 3e editie (ICHD-3): cervicogene hoofdpijn
• Jun e.a., 2017: risicofactoren voor nekpijn bij kantoorwerkers (systematische review)
• Richards e.a., Physical Therapy 2021: zithouding bij adolescenten voorspelt geen latere nekpijn
• IFOMPT Cervical Framework, JOSPT 2023: veiligheidsscreening vóór nekbehandeling

---

Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg bij klachten altijd je arts of een gespecialiseerde therapeut.